راهبند زنجیری | مشخصات، عیب‌های رایج و تعمیر

راهبند زنجیری به‌جای بازوی سخت، یک زنجیر را در عرض مسیر می‌کشد. کاربرد اصلی‌اش جایی است که دهانهٔ ورودی از توان یک بازوی معمولی بیشتر است — عرض‌های بزرگ که برای آن‌ها بازوی صلب یا خیلی سنگین می‌شود یا اصلاً ساخته نمی‌شود.

این صفحه یک راهنمای فنی و تعمیری است. راهبند زنجیری مکانیزم متفاوتی از راهبند بازویی دارد و به همین دلیل الگوی خرابی‌هایش هم فرق می‌کند؛ در ادامه می‌بینید هر نشانه به کدام بخش برمی‌گردد.

راهبند زنجیری چطور کار می‌کند

در یک طرف مسیر، یک واحد موتور با درام یا زنجیرگیر نصب می‌شود و در طرف مقابل یک ستون نگهدارنده. زنجیر از واحد موتور بیرون می‌آید، عرض مسیر را طی می‌کند و به ستون مقابل قلاب می‌شود. هنگام باز شدن، موتور زنجیر را جمع می‌کند و زنجیر روی زمین یا داخل کانالی کوچک می‌خوابد.

این ساختار دو نتیجهٔ عملی دارد. اول اینکه راهبند زنجیری می‌تواند دهانه‌های خیلی بزرگ‌تر از راهبند بازویی را ببندد، چون زنجیر برخلاف بازو تحت خمش نیست و فقط کشش تحمل می‌کند. دوم اینکه زنجیر یک مانع بصری است نه یک مانع فیزیکی جدی؛ برای کنترل تردد مناسب است، نه برای متوقف کردن اجباری خودرو.

سرعت کار هم معمولاً کمتر از راهبند بازویی است، چون طول زنجیری که باید جمع یا رها شود بیشتر است. این نکته در ورودی‌های پرتردد اهمیت دارد و باید در انتخاب لحاظ شود.

مشخصات فنی

یک نکتهٔ ایمنی که در نصب اغلب فراموش می‌شود: زنجیر در ارتفاع کم و در نور کم به‌سختی دیده می‌شود. نصب بازتابنده یا پرچم‌های رنگی روی زنجیر یک تزیین نیست؛ در محوطه‌هایی که تردد پیاده هم دارند ضروری است.

عیب‌های رایج راهبند زنجیری

عیب‌یابی مرحله‌به‌مرحله

1. برق ورودی و فیوز برد را بسنجید.
2. زنجیر را در حالت خاموش با دست بکشید تا گیر یا زنگ‌زدگی معلوم شود.
3. هم‌راستایی واحد موتور با ستون مقابل را چشمی و در صورت لزوم با ریسمان بررسی کنید.
4. کشش زنجیر را بسنجید؛ زنجیر نباید روی زمین بکشد و نباید کاملاً کشیده و بدون تاب باشد.
5. اتصال زنجیر به درام و سلامت حلقهٔ اتصال را ببینید.
6. فتوسل را با قطع کردن مسیر نور تست کنید.
7. لیمیت‌های ابتدا و انتهای مسیر را بررسی کنید.
8. در پایان وضعیت گریس گیربکس و ساییدگی درام را کنترل کنید.

مرحلهٔ سوم بیشترین بازده را دارد. ناهم‌راستایی دو پایه — که معمولاً بر اثر نشست جزئی زمین یا برخورد خودرو ایجاد می‌شود — علت اصلی گیر کردن و پیچیدن زنجیر است و تا وقتی اصلاح نشود، تعویض زنجیر هم مسئله را حل نمی‌کند.

زنجیر؛ قطعهٔ مصرفی این دستگاه

زنجیر برخلاف بازوی آلومینیومی یک قطعهٔ مصرفی است. با گذشت زمان حلقه‌ها ساییده می‌شوند، طول کلی زنجیر زیاد می‌شود و کشش تنظیم‌شده به هم می‌خورد. این روند طبیعی است و با روان‌کاری منظم کند می‌شود، ولی متوقف نمی‌شود.

نشانهٔ رسیدن به پایان عمر زنجیر این است که بعد از هر تنظیم کشش، چند هفته بعد دوباره شل می‌شود. در این مرحله تعویض زنجیر منطقی‌تر از تنظیم دوباره است، چون زنجیر کشیده‌شده به درام و چرخ‌دنده هم فشار غیریکنواخت وارد می‌کند.

روان‌کار زنجیر هم باید مناسب فضای باز باشد. روغن‌های سبک در چند هفته با آب باران شسته می‌شوند و گرد و خاک را هم به خود می‌گیرند، که نتیجه‌اش خمیری ساینده روی حلقه‌هاست.

سرویس دوره‌ای

برای محوطه‌های پرتردد هر شش ماه و در غیر این صورت سالی یک بار:

• بررسی و تنظیم کشش زنجیر
• روان‌کاری زنجیر با روان‌کار مناسب فضای باز
• بررسی هم‌راستایی واحد موتور و ستون مقابل
• بازدید اتصال زنجیر به درام و سلامت حلقهٔ اتصال
• تمیز کردن فتوسل و بررسی چراغ هشدار
• بررسی سلامت بازتابنده یا پرچم‌های روی زنجیر
• تست آزادسازی دستی زنجیر در حالت قطع برق

نشانه‌های هشدار زودهنگام

• شل شدن زنجیر در فاصلهٔ کوتاه‌تری نسبت به قبل
• صدای سایش یا تق‌تق هنگام جمع شدن زنجیر
• قلاب نشدن زنجیر در نوبت اول و نیاز به تکرار فرمان
• زنگ‌زدگی موضعی روی چند حلقهٔ مشخص
• کند شدن محسوس حرکت در روزهای مرطوب

زنگ‌زدگی موضعی روی چند حلقهٔ مشخص معمولاً یعنی همان حلقه‌ها همیشه در نقطهٔ تماس با زمین یا درام قرار می‌گیرند. این نشانهٔ ناهم‌راستایی است و اگر اصلاح نشود، همان چند حلقه اول از همه پاره می‌شوند.

چه کاری از خودتان برمی‌آید

هزینهٔ تعمیر به چه چیزی بستگی دارد

در راهبند زنجیری سه عامل تعیین‌کننده است: اینکه زنجیر قابل استفاده مانده یا باید تعویض شود، اینکه ناهم‌راستایی با تنظیم رفع می‌شود یا نیاز به اصلاح پایه دارد، و اینکه ایراد الکترونیکی در کار هست یا نه. تنظیم کشش، روان‌کاری، تنظیم فتوسل و لیمیت همگی در محل انجام می‌شوند.

یک نکتهٔ اقتصادی: تعویض زنجیر روی دهانه‌های عریض، به‌خاطر طول زیاد، بخش قابل توجهی از هزینه را می‌سازد. به همین دلیل روان‌کاری منظم در این دستگاه بیش از هر سرویس دیگری خودش را از نظر مالی توجیه می‌کند.

نصب و نکاتی که عمر دستگاه را تعیین می‌کند

در راهبند زنجیری، کیفیت نصب بیش از کیفیت خود دستگاه سرنوشت‌ساز است. مهم‌ترین نکته تراز و هم‌راستا بودن واحد موتور با ستون مقابل است. اگر این دو نقطه در یک خط و یک ارتفاع نباشند، زنجیر در هر بار جمع شدن با زاویه روی درام می‌نشیند و همان زاویه، سایش نامتقارن می‌سازد.

پی هر دو پایه هم باید متناسب با نیروی کشش زنجیر اجرا شود. در دهانه‌های عریض، کشش زنجیر نیروی جانبی قابل توجهی به ستون مقابل وارد می‌کند و پی ناکافی باعث می‌شود ستون به‌تدریج به سمت داخل مسیر متمایل شود. این تمایل کند و تدریجی است و معمولاً وقتی دیده می‌شود که زنجیر دیگر قلاب نمی‌شود.

مسیر خوابیدن زنجیر در حالت باز هم باید از قبل مشخص باشد. اگر زنجیر روی آسفالت زبر یا روی مسیر عبور چرخ خودرو بخوابد، عمرش به‌شدت کوتاه می‌شود. در نصب‌های اصولی یک کانال کم‌عمق یا مسیر کناری برای خوابیدن زنجیر پیش‌بینی می‌شود.

نکتهٔ آخر دربارهٔ برق‌رسانی است. واحد موتور و ستون مقابل معمولاً چند متر از هم فاصله دارند و اگر فتوسل یا چراغ روی ستون مقابل نصب شده باشد، باید کابل از زیر مسیر عبور خودرو رد شود. این کابل حتماً باید داخل لولهٔ محافظ و در عمق کافی باشد؛ کابل کم‌عمق زیر تردد مکرر طی یکی دو سال له می‌شود و ایرادی می‌سازد که پیدا کردنش نیازمند کندن مسیر است.

پرسش‌های پرتکرار

راهبند زنجیری بهتر است یا بازویی؟

به دهانه بستگی دارد. برای عرض‌های معمول پارکینگ، راهبند بازویی سریع‌تر و کم‌دردسرتر است. برای دهانه‌های خیلی عریض که بازوی صلب برایشان ساخته نمی‌شود، زنجیری تنها گزینهٔ عملی است.

زنجیر جلوی ورود خودرو را می‌گیرد؟

زنجیر یک مانع کنترلی است، نه مانع فیزیکی برای متوقف کردن اجباری خودرو. اگر هدف مقاومت در برابر ورود عمدی است، بولارد ضدضربه گزینهٔ درست‌تری است.

چرا زنجیر مدام شل می‌شود؟

اگر بعد از هر تنظیم چند هفته بعد دوباره شل شود، زنجیر به پایان عمرش رسیده و طولش زیاد شده است. در این مرحله تعویض منطقی‌تر از تنظیم دوباره است.

در قطعی برق چطور مسیر باز می‌شود؟

با آزادسازی دستی زنجیر. روش دقیقش بین مدل‌ها فرق دارد و بهتر است یک بار در شرایط عادی تمرین شود تا موقع نیاز، تجربه‌شده باشد.

زنجیر را با چه چیزی روان‌کاری کنیم؟

با روان‌کار مخصوص زنجیر که برای فضای باز ساخته شده باشد. روغن‌های سبک با باران شسته می‌شوند و گرد و خاک را به خود می‌گیرند، که نتیجه‌اش سایش بیشتر است.

مطالب و صفحه‌های مرتبط

صفحه‌های مرتبط:

• تعمیر راهبند بر اساس شهر
• راهبند بازویی | مشخصات، عیب‌های رایج و تعمیر
• راهبند ستونی (بولارد) | مشخصات، عیب‌های رایج و تعمیر
• انواع راهبند اتوماتیک
• فرم درخواست خدمات پادُرا

برای هماهنگی بازدید و تعمیر: 09003370975.